عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )

326

ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )

صنّاع الصين - صوفية الدينور . صنان التّيس . بوى گند زير بغل بز يا آهوى كوهى . شاعر گفته : نكهت « 1 » المدينّى إذ جاءنى * فيالك من نكهة عاليه له دفر كصنان التّيو * س أغنى عن المسك و الغاليه يعنى : هنگامى كه مدينىّ پيش من آمد ، بو كردم ، وه ! چه بويى از وى بلند بود ! بوى گندى مانند بوى بغل بزهاى كوهى كه آدمى راى از بوى مشك و غاليه بىنياز مىساخت ! صنعة السّرفة . عرب در نظم شگفت‌آور و تركيب بديع و ساختن لانه و دور انديشى به كرم ابريشم مثل زند . در اين مورد سخن محمد بن حبيب بسيار ظريف است كه گفته : كرم ابريشم به تن خود لانه‌اش راى مىبافد كه به گور وى بدل مىشود زيرا چون اين لانهء تنيدهء او راى باز كنند هرگز او راى زنده در آن پيدا نكنند . ديگرى گفته : آدمى همه چاره جوييهاى خود راى از كارهاى چهارپايان و جانوران آموخته ، مثلا پرهيز و حذر راى از كرم ابريشم و تنقيه راى از پرنده‌اى آموخته ، آن پرنده چون از خوردن ماهى بسيار به سنگينى معده دچار شود به كنار دريا آيد و با نوك خود خاكى برگيرد و در مقعد خود گذارد و چون چنين كند در حال شكمش كار كند ؛ و همچنين ابزار جنگى خود راى از جانوران گرفته ، مثلا نيزه راى شاخ كرگدن ، و شمشير راى از دندان ناب خوك ، و تير راى از خار خارپشت و سپر راى از پوشش لاك پشت . صمم ابن سيرين - فالج بن ابى دؤاد . صواحب يوسف . در هنگام شكايت از زنان و نكوهش خوى آنها ، آنها راى با اين لقب خوانند . پيامبر ( ص ) در هنگام سرزنش يكى از همسران خويش فرمود : « انّكنّ صواحبات يوسف » . ابو تمّام نيز گفته :

--> ( 1 ) - ضبط ابراهيم صالح : نكحت . ( م . ) .